اظهارات تازه وزیر راه و شهرسازی درباره نحوه ثبت آگهیهای ملکی در پلتفرمهای آنلاین، دوباره بحث نقش مشاوران املاک در سایتهایی مثل دیوار و شیپور را داغ کرده است. بر اساس این اظهارات، از این پس فقط افرادی که مالک ملک هستند و هویت خود و مالکیتشان در سامانه املاک و اسکان تأیید شده باشد، امکان درج آگهی خواهند داشت.
مهرداد بذرپاش اعلام کرده بخشی از پلتفرمهای انتشار آگهی در هفتههای اخیر همکاری مناسبی با وزارت راه و شهرسازی و همچنین وزارت صمت داشتهاند. به گفته او، قرار بر این شده که این سکوها به سامانه املاک و اسکان متصل شوند تا فقط مالکانی که هویتشان و همچنین مالکیتشان بر ملک مشخص و تأیید شده است، بتوانند آگهی ثبت کنند.
از نگاه وزیر، یکی از مشکلات فعلی بازار این است که برخی از آگهیهای منتشرشده، به املاک واقعی مربوط نیستند و همین موضوع میتواند به قیمتسازی غیرواقعی و التهاب در بازار منجر شود. او معتقد است در مواردی، این آگهیها نه فقط از سوی مالکان، بلکه از طرف برخی واسطهها یا حتی افراد عادی منتشر میشود.
با این حال، تعدادی از مشاوران املاک معتقدند در صورت اجرای کامل چنین تصمیمی، عملاً حضور آنها در این پلتفرمها محدود یا حذف میشود. به باور آنها، این اتفاق فقط کار دفاتر املاک را سختتر نمیکند، بلکه برای مالکان و متقاضیان مسکن هم دردسر ایجاد خواهد کرد.
این موضوع در حالی دوباره مطرح شده که حدود یک ماه پیش نیز وزارت صمت در نامهای به اتحادیه کسبوکارهای مجازی، خواستار تعلیق فعالیت دیوار و شیپور شده بود. دلیل این درخواست، رعایت نشدن برخی ضوابط مربوط به انتشار آگهی در حوزه مسکن عنوان شده بود. مقامهای مسئول تأکید داشتند که مسکن و خودرو جزو داراییهای اثرگذار بر بازار و تورم هستند و به همین دلیل، اصالت آگهیهای مربوط به آنها باید دقیقتر بررسی شود تا زمینه انتشار آگهیهای غیرواقعی از بین برود.
البته این نخستین بار نیست که پلتفرمهای آنلاین در بازار مسکن و خودرو با محدودیت روبهرو میشوند. در سالهای گذشته هم این سکوها چندین بار مجبور شدند برای کنترل شرایط بازار، نمایش قیمت را از روی آگهیهای مسکن و خودرو بردارند. با این حال، گزارشهایی که بعدتر منتشر شد نشان میداد این نوع محدودیتها تأثیر محسوسی بر مهار قیمتها نداشته و بیشتر باعث سردرگمی کاربران شده است.
یکی از مشاوران املاک که خودش در پلتفرمهای اینترنتی هم فعال است، میگوید اگر درج آگهی منوط به تأیید هویت مالک و ملک در سامانه املاک و اسکان شود، دفاتر املاک عملاً از این فضا کنار گذاشته میشوند. به گفته او، مشاور املاک لزوماً مالک ملک نیست و در بسیاری از موارد فقط از سوی مالک اختیار معرفی یا فروش ملک را دارد. برای مثال ممکن است مالک در خارج از کشور باشد و امور ملکش را به فرد دیگری سپرده باشد. در چنین شرایطی، مشخص نیست شخصی که وکالت دارد چطور باید فرایند تأیید هویت در سامانه را انجام دهد.
او همچنین یادآوری میکند که در حال حاضر مشاوران املاک دارای مجوز، در دیوار و شیپور با هویت مشخص و رسمی فعالیت میکنند و حتی صفحات اختصاصی برای آنها در نظر گرفته شده است. به گفته این فعال بازار، همین حضور رسمی باعث شده بخشی از فعالیتها شفافتر و قابل پیگیریتر باشد.
از سوی دیگر، مشاوران املاک برای استفاده از امکانات این پلتفرمها هزینه پرداخت میکنند و همین مسئله یکی از منابع درآمدی این سکوهاست. این مشاور توضیح میدهد که پلتفرمها برای ثبت آگهی ملکی مقررات نسبتاً سختگیرانهای دارند و آگهیها توسط کارشناسان بررسی میشود. مثلاً اگر یک ملک یکبار توسط یک مشاور ثبت شده باشد، معمولاً امکان درج دوباره همان ملک توسط فرد دیگر وجود ندارد و آگهی تکراری حذف میشود. به اعتقاد او، همین سازوکارها تا حدی از انتشار آگهیهای جعلی جلوگیری میکند، هرچند هنوز هم نمیتوان گفت این مشکل به طور کامل برطرف شده است.
مشاور دیگری هم در این باره میگوید حذف کامل مشاوران املاک از چنین پلتفرمهایی چندان منطقی نیست. به نظر او، ممکن است این مقررات بیشتر متوجه افرادی باشد که بدون هویت حرفهای و رسمی در حال درج آگهی هستند، نه دفاتر مجاز املاک. او تأکید میکند که برخلاف تصور رایج، مشاوران حرفهای لزوماً عامل افزایش قیمت نیستند و حتی در بسیاری از مواقع نقش تعدیلکننده دارند.
به گفته او، معمولاً این مالک است که قیمت بالاتری برای ملک خود پیشنهاد میدهد و مشاور املاک تلاش میکند قیمت را با واقعیت بازار هماهنگ کند. در زمان تنظیم آگهی هم همین اتفاق میافتد؛ یعنی مشاور بر اساس شرایط منطقه و عرف بازار به مالک پیشنهاد میدهد که قیمت ملک را منطقیتر تعیین کند تا شانس فروش یا اجاره بیشتر شود.
او در عین حال معتقد است اجباری شدن احراز هویت مالک و ملک، اگرچه میتواند تعداد آگهیهای جعلی را کاهش دهد، اما ممکن است روند ثبت آگهی را برای مالکان و فعالان بازار دشوارتر کند. به باور او، مزیت اصلی این پلتفرمها سرعت بالای دسترسی و سهولت ارتباط میان عرضهکننده و متقاضی است و هر تصمیمی که این روند را کند کند، ممکن است به ضرر کل بازار تمام شود.
در حال حاضر، دیوار به سامانه املاک و اسکان متصل شده و مالکان میتوانند در آگهیهای خود تأیید مالکیت دریافت کنند، اما این فرایند هنوز برای همه آگهیها اجباری نشده است. به همین دلیل، باید دید در صورت اجرای کامل این سیاست، نقش مشاوران املاک در بازار آنلاین مسکن چه تغییری خواهد کرد.
